Theo các chuyên gia kinh tế thì có một nguyên nhân cũng quan trọng có thể tác động tới hoạt động nhập khẩu. Đó là, thời điểm đầu năm có Tết Nguyên đán nên việc nhập khẩu phục vụ sản xuất hàng cho dịp này đã không còn sôi động như trước. Mặt khác, nhiều sắc thuế cũng đã được điều chỉnh và có hiệu lực từ ngày 1/1/2010 làm tăng chi phí nhập khẩu. Tuy nhiên, nếu so với cùng kỳ năm ngoái, kim ngạch xuất khẩu tháng này lại tăng khá cao, tới 28,1% (kim ngạch xuất khẩu thực hiện tháng 1/2009 chỉ đạt 3,719 tỷ USD).

Thêm nữa, hoạt động kinh tế trên thế giới đang lấy lại đà tăng trưởng và xuất nhập khẩu đã phục hồi so với cùng thời kỳ năm 2009. Tuy nhiên, nhập siêu vẫn đang là vấn đề đáng quan tâm trong năm 2010. Và để hạn chế nhập siêu Thủ tướng Chính phủ đã có văn bản số 2600/TTg-KTTH chỉ đạo các bộ, ngành trung ương và địa phương đẩy mạnh xuất khẩu, kiểm soát nhập siêu trong năm 2010.

Theo đó, Thủ tướng yêu cầu phải xây dựng, tổ chức thực hiện các chương trình, đề án xuất khẩu đối với từng nhóm mặt hàng theo từng tháng, từng quý; phấn đấu đạt chỉ tiêu xuất khẩu đã được Quốc hội thông qua, và kiểm soát nhập siêu tối đa không vượt quá 20% kim ngạch xuất khẩu trong năm 2010.

Các biện pháp cụ thể bao gồm thúc đẩy xuất khẩu biên mậu, nâng cao hiệu quả xúc tiến thương mại; tiếp tục thúc đẩy việc xây dựng chính sách khuyến khích phát triển các ngành công nghiệp phụ trợ; cơ chế chính sách tiêu thụ nông sản; đẩy mạnh sản xuất hàng tiêu dùng, hàng thực phẩm chất lượng cao; tổ chức các kênh phân phối các mặt hàng thiết yếu.

Với Bộ Công Thương, Thủ tướng yêu cầu phải trình Chính phủ chính sách phát triển xuất khẩu cho năm 2010, quy chế xây dựng và thực hiện chương trình xúc tiến thương mại quốc gia vào đầu quý I/2010, để có thể ban hành vào quý II.

Từ quý 1/2010, Bộ Công Thương tiến hành quy định áp dụng hạn ngạch nhập khẩu, hạn ngạch thuế quan hoặc giấy phép nhập khẩu để kiểm soát nhập khẩu các nhóm hàng gây hại cho người, môi trường và nguy cơ lây dịch bệnh cho cây trồng, vật nuôi. Đồng thời, Bộ Công Thương tiếp tục áp dụng các biện pháp kiểm soát nhập khẩu, quy trình thông quan đối với các nhóm hàng cần kiểm soát và hạn chế nhập khẩu nhất là hàng nông, thủy sản, thực phẩm chế biến, hóa mỹ phẩm, thuốc chữa bệnh…

Với Bộ Tài chính, Thủ tướng yêu cầu tiếp tục hướng dẫn thủ tục tạm hoàn thuế giá trị gia tăng đầu vào đối với hàng hóa thực xuất khẩu; đồng thời chỉ đạo ngành hải quan thực hiện cải cách thủ tục để rút ngắn thời gian thông quan, thời gian quyết toán thuế, nhất là đối với nguyên liệu nhập khẩu sản xuất và gia công hàng hóa. Để có thể triển khai đề án thí điểm "Bảo hiểm tín dụng xuất khẩu" trong năm 2010, Thủ tướng yêu cầu Bộ Tài chính phải hoàn thành đề án này trong quý I/2010. 

Văn bản của Thủ tướng cũng lưu ý hiện nay đang có tình trạng nhập trâu bò lậu qua các đường tiểu ngạch tại một số tỉnh có đường biên giới với nước bạn, nhất là các tỉnh biên giới phía Tây Nam. Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn, các địa phương được yêu cầu tổ chức nghiêm ngặt công tác kiểm dịch động thực vật nhập khẩu.

Với Bộ Kế hoạch và Đầu tư, Thủ tướng giao nhiệm vụ chủ trì, phối hợp với Bộ Tài chính quy định các nguyên tắc giám sát và chính sách khuyến khích hoạt động đầu tư của các tập đoàn, tổng công ty nhà nước theo hướng khuyến khích đầu tư chiều sâu tăng sản lượng và chất lượng xuất khẩu, hạn chế đầu tư vào các lĩnh vực phi sản xuất.